Langar þig að njóta lífsins betur?
Langar þig að vakna með meiri léttleika, meiri trú á sjálfa/n þig og meiri tilfinningu fyrir því að lífið sé fullt af möguleikum?
Þá getur verið gagnlegt að skoða eitt af því sem hefur meiri áhrif á líf okkar en við gerum okkur oft grein fyrir:
Skoðanirnar sem við berum innra með okkur.
Það sem við trúum um okkur sjálf, lífið, aðra og möguleika okkar hefur djúp áhrif á hvernig við hugsum, hvernig við bregðumst við, hvaða ákvarðanir við tökum og hvaða leiðir við þorum að fara.
Skoðanir okkar móta ekki aðeins það sem við segjum. Þær móta það sem við reynum, það sem við forðumst, það sem við leyfum okkur og það sem við teljum okkur eiga skilið.
Það er stundum sagt að innri heimur okkar hafi áhrif á ytri heiminn. Það þýðir ekki að við stjórnum öllu sem gerist í kringum okkur. En það þýðir að hugsanir okkar, viðhorf og trú hafa áhrif á það hvernig við mætum lífinu.
Og hvernig við mætum lífinu hefur áhrif á það sem við sköpum.
Sumar skoðanir styðja okkur.
Þær segja:
„Ég get lært.“
„Ég má prófa.“
„Ég á gott skilið.“
„Ég get tekist á við áskoranir.“
„Ég þarf ekki að vera fullkomin/n til að byrja.“
„Ég má skapa líf sem hentar mér.“
Slíkar skoðanir gefa okkur kraft. Þær opna dyr. Þær hjálpa okkur að taka skref í átt að draumum okkar, markmiðum og betra lífi.
En svo eru aðrar skoðanir sem halda aftur af okkur.
Þær geta hljómað svona:
„Ég get þetta ekki.“
„Ég hef aldrei verið góð/ur í þessu.“
„Það þýðir ekkert að reyna.“
„Ég er ekki nógu sterk/ur.“
„Ég á ekki skilið að ná árangri.“
„Ég mun hvort sem er klúðra þessu.“
„Svona er ég bara.“
Þessar skoðanir eru hindrandi. Þær loka á möguleika áður en við reynum. Þær fá okkur til að draga úr okkur, fresta, gefast upp eða velja minna líf en við raunverulega þráum.
Og það lúmska er þetta:
Við tökum oft ekki eftir þeim.
Þær eru orðnar svo vanalegar að við köllum þær ekki lengur skoðanir. Við köllum þær „sannleikann“.
En það er risamunur á sannleika og gömlu mynstri.
Margar hindrandi skoðanir verða til snemma á lífsleiðinni.
Kannski heyrðum við eitthvað sem barn.
Kannski mistókst okkur eitthvað og við ákváðum að við værum ekki góð í því.
Kannski upplifðum við höfnun og fórum að trúa að við værum ekki nóg.
Kannski lærðum við að það væri öruggara að vera lítil/l, þegja, hlýða eða passa inn.
Með tímanum geta þessar skoðanir orðið að sjálfvirkum forritum í huganum.
Við hugsum ekki lengur meðvitað:
„Ég ætla að halda aftur af mér.“
Við gerum það bara.
Við frestum.
Við forðumst.
Við finnum afsakanir.
Við hættum áður en við byrjum.
Við tölum okkur niður.
Við leitum í þægindin, jafnvel þegar þau gera okkur ekki gott.
Þetta er ástæðan fyrir því að fólk getur stundum viljað breytingar af öllu hjarta, en samt endað aftur og aftur á sama stað.
Viljinn er til staðar.
Draumurinn er til staðar.
En innri trúin styður ekki enn við nýja stefnu.
Ef þú vilt njóta lífsins betur og lifa meira í takt við drauma þína, þá er mikilvægt að byrja á því að greina hvaða skoðanir eru að halda aftur af þér.
Það þarf ekki að gerast í einu stóru átaki. Byrjaðu einfalt.
Veldu eitt svið í lífinu.
Til dæmis:
Heilsu.
Fjárhag.
Sambönd.
Vinnu.
Sjálfstraust.
Hamingju.
Hreyfingu.
Árangur.
Hvíld.
Sjálfsvirðingu.
Skoðaðu síðan hvaða hugsanir koma upp þegar þú hugsar um þetta svið.
Ef þú hugsar um að bæta heilsuna, kemur þá hugsunin:
„Ég hef aldrei getað haldið mér við neitt“?
Ef þú hugsar um að bæta fjárhaginn, kemur þá hugsunin:
„Ég er bara ekki góð/ur með peninga“?
Ef þú hugsar um að hefja nýtt verkefni, kemur þá hugsunin:
„Hver heldurðu eiginlega að þú sért?“?
Ef þú hugsar um að njóta lífsins meira, kemur þá hugsunin:
„Ég má ekki slaka á fyrr en allt er búið“?
Þarna eru vísbendingarnar.
Hindrandi skoðanir birtast oft sem sjálfvirkar hugsanir sem við tökum sem gefnar. En þegar við skrifum þær niður og skoðum þær, missa þær hluta af valdinu yfir okkur.
Þegar þú finnur hindrandi skoðun skaltu spyrja þig tveggja einfaldra spurninga:
Hvers vegna trúi ég þessu?
Og síðan:
Styður þessi trú mig og hjálpar hún mér að lifa því lífi sem mig langar til að lifa?
Þessar spurningar eru öflugar.
Sú fyrri hjálpar þér að sjá upprunann. Kannski kemur skoðunin frá gömlu atviki, orðum annarra, fyrri mistökum eða ótta.
Sú síðari hjálpar þér að meta hvort skoðunin eigi enn heima í lífi þínu.
Það getur vel verið að skoðunin hafi einhvern tíma verið leið til að vernda þig. En það þýðir ekki að hún þurfi að fá að stjórna framtíðinni.
Sumar skoðanir eru eins og gömul föt sem passa ekki lengur. Þau voru kannski gagnleg einhvern tíma, en nú eru þau orðin of þröng.
Þá má leggja þau frá sér.
Tökum einfalt dæmi: morgunkaffið.
Margir segja:
„Ég get ekki byrjað daginn án kaffis.“
„Ég verð að fá kaffið mitt.“
„Ég virka ekki fyrr en ég er búin/n að fá koffín.“
Kaffi er ekki endilega vandamál. Margir njóta kaffis og það getur verið hluti af góðri morgunrútínu. Málið er ekki kaffið sjálft.
Málið er trúin á að þú getir ekki byrjað daginn án þess.
Þarna hefur venja orðið að skoðun. Og skoðunin er farin að stjórna.
Hvað myndi gerast ef þú prófaðir einn morgun að breyta rútínunni? Ekki endilega að hætta að drekka kaffi fyrir fullt og allt, heldur bara að prófa eitthvað annað fyrst.
Kannski vatnsglas.
Kannski ferskan safa.
Kannski stutta teygjuæfingu.
Kannski nokkra djúpa andardrætti.
Kannski göngutúr í nokkrar mínútur.
Þú gætir tekið eftir því að þú ert ekki eins háð gömlu rútínunni og þú hélst.
Það sem þú hélst að væri nauðsyn gæti reynst vera vani.
Og það er stór uppgötvun.
Því ef þetta á við um kaffibollann, gæti það líka átt við um margt annað í lífinu.
„Ég get ekki breyst.“
„Ég get ekki sagt nei.“
„Ég get ekki byrjað aftur.“
„Ég get ekki verið hamingjusöm/samur fyrr en aðstæður breytast.“
„Ég get ekki lifað öðruvísi.“
Kannski er þetta ekki sannleikur.
Kannski er þetta bara gömul skoðun sem bíður eftir að vera endurskoðuð.
Ein áhrifarík leið til að vinna með hindrandi skoðanir er að hlusta eftir orðunum sem þú notar.
Segir þú oft:
„Ég verð að…“
„Ég get ekki…“
„Ég má ekki…“
„Ég er alltaf…“
„Ég er aldrei…“
Þessi orð geta fest okkur.
Prófaðu að breyta þeim.
Í staðinn fyrir:
„Ég verð að fá kaffi til að byrja daginn,“
segðu:
„Ég vel hvernig ég byrja daginn.“
Í staðinn fyrir:
„Ég get ekki breytt þessu,“
segðu:
„Ég get tekið eitt lítið skref.“
Í staðinn fyrir:
„Ég hef alltaf verið svona,“
segðu:
„Ég er að læra nýja leið.“
Í staðinn fyrir:
„Ég mun örugglega klúðra þessu,“
segðu:
„Ég má prófa og læra af reynslunni.“
Þetta er ekki bara orðaleikur. Orðin sem við notum hafa áhrif á hvernig við upplifum okkur sjálf.
Þegar þú breytir innra samtalinu byrjar þú að skapa nýjan möguleika.
Sjálfvirkar neikvæðar hugsanir koma oft hratt.
Þú færð hugmynd — og strax kemur röddin:
„Nei, þetta gengur ekki.“
„Þú ert ekki tilbúin/n.“
„Þetta er of erfitt.“
„Þú hefur ekki það sem þarf.“
Gamla þú hefði kannski trúað röddinni strax.
En nýja leiðin er að stoppa og spyrja:
Er þetta alveg satt?
Er þetta gömul hræðsla?
Er þessi hugsun að styðja mig eða stöðva mig?
Hvaða hugsun væri hjálplegri hér?
Þú þarft ekki að berjast við allar hugsanir. Þú þarft ekki að verða fullkomlega jákvæð/ur. Það væri óraunhæft.
En þú getur lært að láta ekki fyrstu neikvæðu hugsunina stjórna allri ákvörðuninni.
Það er stór áfangi.
Það er ekki nóg að segja einu sinni:
„Ég trúi á mig.“
Og búast svo við að allt breytist á einni nóttu.
Nýjar skoðanir þurfa endurtekningu. Þær þurfa sönnun. Þær þurfa reynslu.
Ef gömul skoðun hefur verið með þér í mörg ár, þá þarf nýja skoðunin tíma til að festa rætur.
Þess vegna er gott að tengja nýja skoðun við litla aðgerð.
Ef nýja skoðunin er:
„Ég hugsa vel um líkama minn,“
þá gæti litla aðgerðin verið að fara í 10 mínútna göngutúr.
Ef nýja skoðunin er:
„Ég get tekið ábyrgð á fjárhagnum mínum,“
þá gæti litla aðgerðin verið að skoða stöðuna á reikningnum.
Ef nýja skoðunin er:
„Ég má setja mörk,“
þá gæti litla aðgerðin verið að segja eitt kurteist nei.
Ef nýja skoðunin er:
„Ég má njóta lífsins,“
þá gæti litla aðgerðin verið að gefa þér 20 mínútur í eitthvað sem nærir þig.
Svona breytist trúin smám saman.
Ekki bara með hugsun, heldur með reynslu.
Þegar þú breytir því sem þú trúir um sjálfa/n þig, breytist líka það sem þú leyfir þér að gera.
Þú ferð að prófa meira.
Þú ferð að þora meira.
Þú ferð að hlusta betur á þig.
Þú ferð að taka betri ákvarðanir.
Þú ferð að hætta að láta gamlar sögur ráða framtíðinni.
Og þá breytist ekki aðeins hugsunin. Lífið sjálft fer að taka nýja stefnu.
Þetta þýðir ekki að allt verði auðvelt. Það þýðir ekki að hindranir hverfi. En það þýðir að þú mætir hindrunum með nýjum krafti.
Í stað þess að segja:
„Ég get þetta ekki,“
byrjar þú að segja:
„Hvernig get ég tekið næsta skref?“
Og það breytir leiknum.
Gefðu þér nokkrar mínútur í dag og skrifaðu niður svör við þessum spurningum:
1. Á hvaða sviði lífsins langar mig að upplifa meiri gleði, frelsi eða árangur?
2. Hvaða hugsun kemur fyrst upp þegar ég hugsa um að breyta því?
3. Hvers vegna trúi ég þessari hugsun?
4. Styður þessi trú mig?
5. Hvaða nýja skoðun gæti hjálpað mér betur?
6. Hvaða litla skref get ég tekið í dag til að styrkja nýju skoðunina?
Ekki flækja þetta. Veldu eitt svið. Eina skoðun. Eitt skref.
Þannig byrjar breyting.
Hindrandi skoðanir geta haft mikil áhrif á það hvort við njótum lífsins eða ekki. Þær geta haldið okkur föstum í gömlum venjum, gömlum ótta og gömlum hugmyndum um hvað við getum eða megum.
En þær þurfa ekki að stjórna okkur til frambúðar.
Þegar við förum að taka eftir þeim getum við byrjað að breyta þeim. Þegar við breytum innra samtalinu breytast ákvarðanir okkar. Þegar ákvarðanirnar breytast breytist stefna lífsins.
Þú þarft ekki að trúa öllum hugsunum sem koma upp í huga þínum.
Sumar eru bara gamlar upptökur.
Sumar eru gamall ótti.
Sumar eru gamlar sögur sem þú mátt hætta að segja þér.
Spurðu þig í dag:
Hvaða trú er að halda aftur af mér?
Hvaða nýja trú myndi styðja mig betur?
Hvaða litla skref get ég tekið núna?
Því lífið opnast oft ekki þegar allt verður fullkomið.
Það opnast þegar við hættum að trúa því að við séum föst.